Sigarayı bırakmak neden bu kadar zor ve biz bunu psikolojik olarak nasıl açıklayabiliriz? Öğrenmenin bunda katkısı nedir? İnsan neden sigarayı bırakmak istediğinde ciddi zorluklar yaşar? Bu yazımızda özellikle öğrenme psikolojisinin sigara bırakmayı nasıl ve neden zor hale getirdiğini kısaca açıklayacağız.

Bu durum aslında öğrenmenin temel ilkelerinden birisiyle alakalıdır. Öğrenmede pekiştirme oldukça önemli bir rol oynar ve farklı pekiştirme türleri vardır. Bunlardan bir tanesi de sürekli pekiştirmedir.

Sürekli Pekiştirme nedir?

Sürekli pekiştirmenin anlamı davranıştan hemen sonra ödülün verilmesidir. Bir davranış ortaya çıktığında anlık olarak pekiştireç verildiğinde davranış çok daha kolay öğrenilir ve pekiştirilmiş olur. Olumlu, doğru ve istendik her davranışın ardından pekiştireç verilen en basit pekiştirme tarifesidir ve öğrenilen davranışın unutulmasını güçleştiren bir durumdur. Genellikle yeni bir şey öğretilirken tercih edilir.

Buradaki ödülün nikotinin verdiği keyif olduğunu düşünürsek, davranışı da sigara içmek olarak ele alırsak; her sigara içişten sonra ödül olan ”keyif duyma” gelecektir. Ve kişi ne zaman sigara içse keyif duygusu hemen ardından elde edilecektir. Bunun düzenli olarak yapıldığını ve ne zaman sigara içerseniz aslında beyninizde bir davranışı öğrenme mekanizmalarının işlediğini düşünün. Bunun düzenli olarak yapıldığını ve ne zaman sigara içerseniz aslında beyninizde bir davranışı öğrenme mekanizmalarının işlediğini hayal etmeye çalışın. Her sigara içişinizde davranış daha da iyi pekişecektir, çünkü sigaranın ardından beyniniz açısından ödül olarak görülen nikotinin verdiği keyif yaşanacaktır.

Sürekli pekiştirmenin davranışı ve öğrenmeyi en iyi pekiştiren yöntemlerden biri olması davranışın ve öğrenmenin kolayca unutulmasına engel olmaktadır. Çünkü davranış, ortaya çıktıktan hemen sonra sürekli olarak pekiştirilmiş yani öğrenilmiştir İşte bu yüzden sigarayı bırakmak oldukça zordur…

Psikolojik Danışman Göksel AKKAYA